Chính trị

Thời cơ và thách thức ẩn sau chuyến thăm Mỹ của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc

  • 30/05/2017 10:52 am

(Chính trị) - Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đang có chuyến thăm chính thức Hoa Kỳ theo lời mời của Tổng thống Donald J. Trump. Chuyến thăm đã, đang và sẽ nhận được sự quan tâm đặc biệt của công luận quốc tế vì đây là cuộc gặp thượng đỉnh Việt – Mỹ đầu tiên kể từ khi Nhà Trắng có chủ nhân mới. Giới quan sát nhận định, chuyến thăm không phải là “ngoại giao thoáng qua” mà sẽ có ý nghĩa bản lề hết sức quan trọng đối với tương lai quan hệ Việt – Mỹ trong 4 năm sắp tới và giai đoạn tiếp theo.

Dù cho Bộ Ngoại giao Mỹ cách đây không lâu đã tuyên bố chấm dứt chính sách “xoay trục về Châu Á” được khởi xướng bởi chính quyền của cựu Tổng thống Barack Obama nhưng cho đến nay, chính quyền của ông Trump vẫn chưa đưa ra sự lựa chọn thay thế nào. Cho nên, thay vì cho rằng tuyên bố này đồng nghĩa với việc Mỹ sẽ thi hành một chính sách ngoại giao biệt lập ở Châu Á thì có thể nhìn nhận rằng đây chỉ là một “chiêu PR” mà những Tổng thống Mỹ mới lên nắm quyền thường dùng để thể hiện sự khác biệt so với người tiền nhiệm.

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc điện đàm với Tổng thống Donald Trump.

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc điện đàm với Tổng thống Donald Trump.

Theo dõi dòng sự kiện thời gian qua chúng ta thấy Hoa Kỳ hiện xếp thứ 8 trong các quốc gia và vùng lãnh thổ có đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam. Quan hệ thương mại giữa 2 nước không ngừng tăng, từ 15 tỷ USD năm 2008 lên 52 tỷ USD năm 2016. Năm 2016, xuất khẩu của Hoa Kỳ sang Việt Nam đạt trên 10 tỷ USD, tăng 43% so với 2015.  Song song với hợp tác kinh tế, mới đây, 6 chiếc tàu tuần tra trên biển của Mỹ đã được chuyển giao cho Việt Nam – là giao dịch lớn đầu tiên trong khuôn khổ hợp tác quốc phòng giữa hai nước, giúp tăng cường sức mạnh phòng thủ của cảnh sát biển Việt Nam trước bối cảnh biển đông liên tục dậy sóng bởi tham vọng bá quyền của Trung Quốc.

Đặc biệt, Tổng thống Trump sắp tới đây sẽ sang thăm Việt Nam và tham dự Hội nghị Thượng đỉnh APEC do Việt Nam tổ chức vào cuối năm nay. Ông Trump sẽ là vị Tổng thống Mỹ đầu tiên đến Việt Nam khi đang ở thời kỳ “bình minh” nhiệm kỳ, hứa hẹn nhiều hợp tác tốt đẹp giữa hai nước. Tất cả những điều này cho thấy cái nhìn tích cực của lãnh đạo Mỹ đối với Việt Nam, họ đã nhìn thấy Việt Nam là một đối tác có tiềm năng và việc xây dựng, củng cố quan hệ sẽ có lợi cho cả hai phía và hòa bình ổn định tại Đông Nam Á và trên Biển Đông.

Trước thềm chuyến thăm của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc, trao đổi với các phóng viên Đông Nam Á, ông W. Patrick Murphy, Phó trợ lý Ngoại trưởng Mỹ về các vấn đề Đông Á và Thái Bình Dương đã truyền đi thông điệp rằng: “Chúng tôi trông đợi chuyến thăm của Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc, người sẽ đến Washington để tiếp tục những thảo luận về các cơ hội và thách thức của hai nước”.

Có thể nói, chuyến thăm của Thủ tướng được cả hai phía kỳ vọng vì diễn ra trong bối cảnh rất đặc biệt. Trên thực tế, chính quyền của ông Trump vẫn đang trong quá trình xây dựng đội ngũ đối ngoại và chiến lược Châu Á của mình. Vì phía Mỹ vẫn chưa xác định một cách rõ ràng toàn bộ thứ tự ưu tiên chiến lược của mình ở Châu Á cũng như chưa đưa ra chiến lược tiếp cận cụ thể đối với khu vực trọng yếu này nên Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc có thể nhân chuyến thăm này để tác động đến lập trường của Mỹ ở Châu Á.

Chuyến thăm diễn ra sớm sẽ giúp các nhà lãnh đạo mới của cả Hoa Kỳ và Việt Nam có cơ hội để tìm hiểu lẫn nhau, giúp Việt Nam xác định rõ chính sách thương mại của Mỹ đối với châu Á sau khi ông Trump tuyên bố rút khỏi TPP cũng như xác định chính sách về các vấn đề khác mà hai bên cùng quan tâm trong khu vực cũng như trên thế giới. Chuyến thăm này cũng tạo cơ hội để xác định tầm quan trọng của Đông Nam Á trong chính sách đối ngoại của chính quyền mới tại Hoa Kỳ.

Hơn nữa, đây cũng là một dịp rất tốt để chúng ta dò kiểm ý đồ chiến lược của Mỹ. Một số chuyên gia gần đây nhận định rằng Mỹ đã có một cuộc “mặc cả” với Trung Quốc ở Biển Đông để đổi lấy sự hỗ trợ của Trung Quốc trong vấn đề hạt nhân ở Triều Tiên nhưng những thông tin này hoàn toàn chưa được kiểm chứng từ bất kì nguồn tin đáng tin cậy nào. Do đó, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc có thể tận dụng cơ hội này để tìm hiểu cách chính quyền của ông Trump nhìn nhận vai trò của nước Mỹ ở Châu Á, từ đó hiểu được ý đồ chiến lược của Mỹ ở khu vực này trong thời gian tới. Nắm rõ được Mỹ muốn gì ở Châu Á nói chung và Việt Nam nói riêng là hết sức quan trọng để chúng ta có thể đưa ra các đối sách phù hợp.

Chuyến thăm này cũng là một cơ hội tốt để các nhà lãnh đạo nước ta xây dựng mối quan hệ với Tổng thống Trump và những cố vấn thân cận của ông. Thực tế cho thấy ông Trump là người thường ra quyết định dựa trên cảm quan cá nhân và trực giác nên việc chiếm cảm tình của vị Tổng thống này là vô cùng quan trọng. Hơn nữa, vì Việt Nam từ trước tới giờ chưa hẳn là mối quan tâm của Tổng thống Trump nên đây cũng là cơ hội tốt để Việt Nam giúp ông Trump có cái nhìn chính xác hơn về vị trí địa chính trị và sức hút của nền kinh tế Việt Nam, từ đó thắt chặt quan hệ song phương. Bên cạnh đó, vì Tổng thống Trump vốn xuất thân không phải là chính trị gia chuyên nghiệp nên các cố vấn thân cận của ông có tiếng nói đặc biệt lớn trong quá trình hoạch định chính sách. Do đó, bên cạnh việc thiết lập mối quan hệ cá nhân với ông Trump, việc gặp gỡ và tiếp xúc với những nhân vật như Ivanka Trump, Jared Kushner, Cố vấn an ninh quốc gia H. R. McMaster và Bộ trưởng Ngoại giao Rex Tillerson là hết sức quan trọng.

Tuy nhiên, bên cạnh những cơ hội rất lớn thì chuyến đi của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc có thể sẽ phải đối mặt với một số thách thức. Thứ nhất, hiện nay nội bộ Mỹ đang gặp phải một vài trục trặc, đặc biệt trong bối cảnh đang có cáo buộc rằng Nga đã can thiệp để hỗ trợ ông Trump trong kỳ bầu cử vừa qua. Nhiều khả năng Tổng thống Trump sẽ vượt qua được sóng gió trên nhưng điều này rất có thể khiến chính quyền của Tổng thống Trump phân tán sự tập trung, khó dành được toàn bộ sự chú ý cho đoàn Việt Nam.

Thứ hai, tuy phía Mỹ chưa có chiến lược đối ngoại rõ ràng ở Châu Á nhưng những động thái gần đây như việc Mỹ trì hoãn thỏa thuận bán vũ khí cho Đài Loan hay việc Hoàn Cầu Thời Báo cách đây không lâu đăng một số bài xã luận chỉ trích Triều Tiên trong khi lại ủng hộ chính sách chống phổ biến vũ khí hạt nhân của Mỹ cho thấy quan hệ Mỹ – Trung đang dịu dần. Đây không nhất thiết là tin xấu cho Việt Nam nhưng nó sẽ buộc chúng ta phải thật khéo léo trong các cuộc gặp với Mỹ khi trao đổi những vấn đề có liên quan tới Trung Quốc.

Cuối cùng, có lẽ sẽ tương đối khó để phía Việt Nam thúc đẩy quan hệ hợp tác kinh tế với phía Mỹ khi bản thân Tổng thống Trump đã nhiều lần chỉ trích các thỏa thuận hợp tác kinh tế như TPP và cho rằng các quốc gia như Trung Quốc, Việt Nam đang lấy đi việc làm của người Mỹ nhờ nhân công giá rẻ. Đây sẽ không phải là nhiệm vụ bất khả thi nhưng vì nhóm cử tri “ruột” của ông Trump đa phần là những người theo xu hướng bảo hộ kinh tế nên việc đẩy mạnh hợp tác kinh tế song phương và đa phương sẽ gặp phải nhiều rào cản hơn.

Dẫu còn không ít những khó khăn thách thức đan xen nhưng cùng với những bước tiến to lớn trong quan hệ hợp tác giữa hai nước suốt hơn 20 năm qua, cộng với việc Việt Nam đã thành công trong việc kết nối sớm với chính quyền mới của Mỹ, chúng ta hoàn toàn có cơ sở để tin rằng, Thủ tướng bằng bản lĩnh của mình sẽ góp phần hóa giải những chông gai thành những cơ hội vàng để đưa quan hệ hai nước tiếp tục phát triển mạnh mẽ.

Văn Dân

Kỳ vọng chuyến thăm Mỹ của Thủ tướng sẽ là “cú hích” để Việt Nam phát triển

Kỳ vọng chuyến thăm Mỹ của Thủ tướng sẽ là “cú hích” để Việt Nam phát triển

Vượt qua bước khởi đầu gian nan của 22 năm về trước, cây cầu hợp tác được dựng lên bằng sự cố gắng của các thế hệ lãnh đạo Việt Nam - Hoa Kỳ, là khát vọng vì hòa bình,...
Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về banbientap@nguyenthikimtien.org
Xem thêm:
Tags: , ,